Eindelijk subsidie voor bestaande bouw
 

Zonneboiler eindelijk op doorbreken

 
Een verdere terugdringing van ons gebruik van energie en eindige grondstoffen komt steeds hoger op de politieke agenda te staan. De steeds lagere EPC stuurt nieuwbouw langzaam maar zeker naar steeds meer energiezuiniger bouwmethodes, terwijl de overheid met de nieuwe subsidie regeling ‘duurzame warmte’ een stimulans in de bestaande bouw wil geven. De zonneboiler lijkt daardoor nieuwe kansen te krijgen.
 
Door: Ed van den Eijkel
 
 
Minister Cramer van Ruimte en Milieu heeft in haar milieubegroting 2008 enkele ambitieuze doelstellingen opgenomen. In 2020 zal de uitstoot van broeikasgassen moeten zijn verminderd met 30 procent ten opzichte van 1990. Verder moet de epc voor woningnieuwbouw in 2015 zijn gedaald naar 0,4. Uiteindelijk, in 2020, moet de nieuwbouw zelfs energieneutraal zijn.
Verder zijn er in 2008 twee energieconvenanten voor bestaande en nieuwbouw gesloten tussen overheid en bedrijfsleven: het ‘Meer met Minder’ convenant voor energiebesparing in de bestaande bouw en het ‘Lente-Akkoord’ voor energiebesparing in de nieuwbouw. Afgesproken is dat de partijen gaan samenwerken om energie te besparen. Tot slot moet de eigenaar van een gebouw vanaf 1 januari 2008 op basis van de Europese Richtlijn ‘Energy Performance of Buildings Directive’ (EPBD) bij verkoop, verhuur of nieuwbouw een zogenoemd ‘energielabel’ kunnen overleggen. Kortom; er gaat veel veranderen de komende tijd.
 
Duurzame energie
Eén van de mogelijkheden om op een duurzame wijze energie op te wekken is de zonneboiler. Deze is al in jaren zeventig in Nederland geïntroduceerd. Deze vorm van energie opwekking is ondertussen dan ook een ‘proven technology’. Doordat de zonneboiler geen bouwkundige voorzieningen vereist is deze zeer geschikt voor zowel nieuwbouw als bestaande woningen. Maar waarom wordt een zonneboiler dan toch zo weinig toegepast? Hiervoor zijn twee basis redenen:
1.                       Onbekend maakt onbemind. Weinig mensen weten hoe een zonneboiler werkt, wat een zonneboilersysteem kost en wat het systeem bespaart aan gas of elektra. Veelal weet men niet eens wat de kosten van een m3 gas zijn en hoeveel CO2 uitstoot er wordt bespaard met deze toepassing van zonne-energie. Van de consument mag men dit wellicht ook niet verwachten maar ook veel professionals weten te weinig van de mogelijkheden van duurzame energie.
2.                       De oudere typen zonneboilers zijn niet altijd even fraai op het dak; een reden om hier op esthetische gronden niet voor te kiezen. Wie wil er tenslotte een ski-box op zijn dak?
 
 
Hoe werkt een zonneboiler?
Dat een tuinslang gevuld met water in de zon opwarmt hebben we allemaal wel eens ervaren. Een zonneboiler maakt op een zelfde manier gebruik van de zonne-energie. Hij zet zonlicht nog veel efficiënter om naar warmte. In de collector, veelal een beglaasde doos constructie, bevindt zich een dunne gecoate metalen plaat waarachter een koperen buis is geplaatst. Hierin loopt de temperatuur, op een zomerse dag, op tot rond de 200°C. Door een vloeistof (water eventueel met antivries) door de koperen buis achter deze plaat te laten stromen wordt warmte (energie) in de vloeistof opgenomen. Deze vloeistof wordt vervolgens door een spiraal (warmtewisselaar) in de boiler gepompt en geeft hier de zonnewarmte af aan het water wat hierdoor wordt opgewarmd. Een elektronisch systeem meet de temperatuur in de collector en boiler en stuurt een pomp aan die het collector water net zolang rondpompt totdat de vooraf in gestelde boilertemperatuur is bereikt. Dit voorverwarmde water (op een zonnige dag overigens gemakkelijk 85°C) wordt vervolgens aan de naverwarmer aangeboden, zodat deze geen of minder gas zal verbruiken tijdens het tapwater verbruik.
De basis zonneboiler beperkt zich tot besparing op de tapwater energie. De zogenaamde combi boilers leveren ook nog een kleine bijdrage aan het reduceren van de energiebehoefte van de ruimteverwarming
 
Wat is bouwkundig nodig
Een zonneboiler verwarmt douche, bad en ander tapwater vóór, met uit zonlicht verkregen energie. De grootte van de installatie hangt uiteraard af van persoonlijke omstandigheden; gezinsgrootte, weinig of veel douchen en het gebruik van een bad. Als richtlijn kan een boilergrootte aangehouden worden van 50 liter per persoon. De aldus bepaalde boiler grootte geeft vervolgens de optimale collector oppervlakte. Per 50 liter boiler inhoud is 1 m2 collector een goede verhouding. Hierbij moeten we opmerken dat een iets te krappe boiler betere resultaten geeft dan een te grote.
 
Voorbeeld 
Gezin: twee ouders en één kind; boiler inhoud 3 x 50 liter = 150 liter
Optimale collector oppervlakte 150/50 = 3,00 m2
 
Investeringen
Ook de investering zal per situatie verschillen. Maar door de ontwikkeling in producten en de toenemende vraag is een zonneboiler voor een gezin vanaf twee personen al snel een rendabele investering. Voor de in het voorbeeld genoemde collectoroppervlakte 3,00 m2, met controller/pomp systeem en 150 liter boiler inclusief installatie moet u rekenen op een investering voor de eindgebruiker van circa € 2.600,-  (inclusief BTW, exclusief subsidie). In de nieuwbouw geeft dat een extra rentelast van circa € 70,- per jaar netto!
 
 
Wat bespaart een zonneboiler?
Afhankelijk van de tapwater vraag zal met een systeem zo’n 50 à 60 procent van de totale energie behoefte door de zonne energie worden afgedekt. Met een besparing van 175 à 200 m3 gas per jaar geeft dit een financieel voordeel van € 120,-  à € 140,- per jaar, op basis van de huidige gasprijs.
Naast de financiële voordelen wordt tevens de CO2 uitstoot met zo’n 400 kg per jaar verminderd. Gedurende de levensduur van de zonneboiler is dat ongeveer 12.000 kg.
 
Subsidie
Zoals vermeld wordt het energieverbruik in de nieuwbouwwoningen gestuurd vanuit het Bouwbesluit (EPC). De grootste winst is evenwel te halen in de bestaande woningvoorraad; ruim 6.000.000 woningen (opgeleverd vóór 1 januari 2008). Om eigenaren van de woningen te stimuleren is vanaf september de rijkssubsidie regeling ‘Duurzame warmte’ van kracht. Onderdeel hiervan is de investeringssubsidie op zonneboilers. Afhankelijk van de energie in gigajoule die een zonboiler bespaart, wordt een rijkssubsidie van ruim € 600,- per systeem toegekend. De regeling geldt ook voor woningcorporaties.
 
 
Wat kunnen we doen?
De alom bekende trias energetica geeft een drie stappen strategie om energieverbruik te verminderen.
1.                       Dring onnodig energieverbruik terug, bijvoorbeeld door goede warmte-isolatie, maar ook door tijdschakelaars te gebruiken.
2.                       Zet voor de resterende behoefte zoveel mogelijk duurzame energie in, door bijvoorbeeld schone stroom in te kopen, opgewekt door wind, water, zon en biomassa.
3.                       Maak zuinig en efficiënt gebruik van fossiele bronnen, als duurzame energie niet volstaat: bijvoorbeeld door HR-ketels en warmtepompen te gebruiken.
 
 
 
Auteursinformatie
Ed van den Eijkel is als bouwkundig ingenieur betrokken geraakt bij duurzame energie systemen. Hij is directeur/eigenaar van Helios Energie Systemen uit Zaltbommel. Dit bedrijf adviseert aangaande de toepassingen van zonneboiler systemen en distribueert het Clearline™ zonneboiler systeem binnen de Benelux. Meer weten? Kijk op www.helios-energie.nl.